Energia jest niezbędna do życia i pracy. Organizm czerpie energię głównie z węglowodanów oraz tłuszczów.

Węglowodany wytwarzane są przez zielone części roślin w procesie fotosyntezy. Produktami wyjściowymi dla syntezy węglowodanów są dwutlenek węgla (CO2) znajdujący się w atmosferze i woda (H20) pobierana przez rośliny z gleby. Synteza zachodzi pod wpływem energii słonecznej.

Węglowodany są szeroko rozpowszechnione w przyrodzie i łatwo dostępne. Praktycznie występują w każdym spożywanym posiłku. Głównym źródłem tego składnika są produkty zbożowe (mąka, kasze, makarony, pieczywo) oraz cukier i ziemniaki, a także suche nasiona roślin strączkowych.

Węglowodany pokrywają w około 50% zapotrzebowanie energetyczne człowieka. Są one łatwo przyswajalne, gdyż spalają się całkowicie na dwutlenek węgla i wodę, nie dając na ogół żadnych produktów ubocznych, trudnych do usunięcia z organizmu.

Węglowodany są konieczne do prawidłowego spalania tłuszczów; w razie ich braku spalanie tłuszczów nie jest całkowite i wtedy mogą powstać związki szkodliwe dla zdrowia. Niedobory węglowodanów u człowieka występują na ogół bardzo rzadko, gdyż są one łatwo dostępne. Częściej natomiast występuje nadmierne ich spożywanie, które może prowadzić do nadwagi, a następnie do otyłości.

Obok węglowodanów łatwo przyswajalnych przez organizm człowieka — jak cukry proste (glukoza, fruktoza), dwucukry (sacharoza) oraz złożone, do których należy skrobia — istnieje węglowodan złożony, zwany błonnikiem. Błonnik przez organizm człowieka jest nie przyswajany, ponieważ w przewodzie pokarmowym nie ma odpowiednich enzymów, niezbędnych do jego tra- wienia. Błonnik występuje w zróżnicowanych ilościach w naturalnych, mniej oczyszczonych produktach roślinnych, a głównie w pieczywie razowym, warzywach i owocach. Mimo że organizm nie czerpie z tego węglowodanu energii, to jednak jest on niezbędny w żywieniu.

Błonnik, wypełniając przewód pokarmowy, pobudza ruch robaczkowy jelit, powodując właściwą ich perystaltykę, a to z kolei wpływa na stałe przesuwanie się treści w przewodzie pokarmowym oraz na właściwe wydalanie resztek. Zapobiega tym samym zaparciu stolca. Obecnie przywiązuje się szczególną wagę do diety wysokoresztkowej bogatej w błonnik. Jest to istotne i z tego względu, że w naszych posiłkach występuje coraz więcej produktów wysoko oczyszczonych. Prowadzimy mniej ruchliwy tryb życia z powodu powszechnie stosowanej mechanizacji pracy. Coraz częściej występują zaparcia, będące z kolei jedną z przyczyn zwiększonego występowania chorób dolnego odcinka jelit, wśród nich nowotworów jelita grubego.